ضربان ساز مصنوعی یا پیس میکر

 

پیس میکر یک وسیله کوچک الکترونیکی است که برای درمان بیمارانی که بدلیل اختلال سیستم هدایتی قلب دچار علایم شده اند، استفاده می شود. اگر تعداد ضربان قلب بیمار کاهش یابد پیس میکر توانایی ایجاد و نگهداری ضربان قلب طبیعی برای بیمار را دارد. بطور کلی سه نوع پیس میکر تحت عنوان دائم، موقت و خارجي (غيرتهاجمي) وجود دارد که بحث اصلی بر روی پیس میکر دائمی است.

پيس ميكر غير تهاجمي (خارجي)

تحريك الكتريكی را از دستگاه الکتروشوک به قلب منتقل نموده و موجب انقباض قلب مي شود.در طی ضربان سازي بيمار بايد به دقت و بطور دائم تحت كنترل باشد.

 

 

  

image

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پيس ميكر موقت

تحريك الكتريكی را از پیس میکر پرتابل به قلب منتقل نموده و موجب انقباض قلب مي شود.

پيس ميكر دائم

 

سیستم پیس میکر شامل یک مدار الکتریکی ساده است که از یک ضربان ساز و یک سیم پیس با یک یا دو الکترود تشکیل شده است.بیشتر پیس میکرهای مدرن کوچک هستند و وزنی کمتر از 30 گرم دارند.

 

 

موارد مصرف:

  • براديکاردی علامت دار
  • برادي آرتيمي شديد اما بدون علامت
  • بلوك دهليزي- بطني اكتسابي
  • بلوك كامل قلبي
  • بلوك Mobitz Ι علامت دار
  • بلوکII Mobitz
  • فلاتر و يا فيبريلاسيون دهليزي همراه با پاسخ كند بطني
  • Sick Sinus Syndrome 
  • Tachy brady syndrome

 کاشت پیس میکر دائمی :

پیس میکر های دائمی از دو طریق جراحی در قفسه سینه کاشته می شوند:

اپیکاردیال

برای کاشتن پیس میکر اپیکاردیال نیاز به جراحی باز قفسه سینه است توراکوتومی در قسمت قدامی چپ، حدود فضای چهارم  یا پنجم بین دنده ای انجام شده و الکترودهای پیس میکر روی اپیکارد قلب دوخته می شود.

داخل وریدی

حدود 90% از پیس میکرهای دائمی، داخل وریدی هستند. کاشتن سیستم پیس میکر از این طریق یک فرایند کوچک محسوب می شود و الکترود ها از طریق ورید ساب کلاوین یا جوگولار داخلی وارد قلب می شوند و خود پیس نیز زیر پوست کاشته می شود.  این فرایند اغلب تحت یک بی حسی موضعی در بخش کاتتریسم قلب انجام می شود و بیمارستانهایی که بخش کاتتریسم ندارند این فرایند را در بخش اتاق عمل انجام می دهند.

کاشت پیس میکر دائم یک فرایند بی خطر است که توسط افراد با تجربه انجام می شود ولی احتمال مرگ بدلیل عوارض مستقیم کمتر از یک نفر از هر 10000 نفر است. عوارض دیگر فرایند که کمتر از 1% می باشد شامل؛ خونریزی، کبودی و عفونت محل گذاشتن پیس میکر،  پنوموتراکس، پرفوراسیون قلب، شوک، حمله قلبی و آسیب به عروق خونی است.

 

چه هنگامی باید باتری پیس میکر تعویض شود:

در داخل پیس میکر های دائمی یک باطری کوچک وجود دارد که بسیار بادوام بوده و عمر در حدود 15-7 سال دارند وقتی که باتری پیس میکر ضعیف می شود ایمپالس هایی را صادر می کند که در ویزیت یک پزشک در کلینیک پیس میکر قابل تشخیص است. مدت دوام باتری گذاشته شده در داخل پیس میکر توسط شرکت سازنده بر روی محفظه پیس میکر حک می شود. 

آموزش به بیمار:

  • آموزش در مورد گرفتن نبض
  • اگر نبض به میزان 5 تا 10 ضربه در دقیقه کمتر از ضربان از پیش تنظیم شده پیس میکر است حتماً به پزشک مراجعه کند.
  • بیمار باید از پزشک معالج خود در مورد مدت دوام باطری، دوره بازبینی پیس میکر، شارژ یا تعویض باطری سوال کند.
  • در صورت احساس گیجی، سنکوب، درد قفسه سینه، کوتاه شدن تنفس، ادم محیطی، تپش قلب، کاهش هوشیاری، سکسکه طولانی مدت به پزشک خود اطلاع دهد.
  • سعی کند از فر میکروویو دوری کند
  • از گرفتن مستقیم دستگاه های الکتریکی مجعد کننده مو بر روی ناحیه کاشت پیس میکر بپرهیزد
  • از کلیه وسایل مربوط به جوشکاری دوری نماید
  • بیمار باید از نزدیک شدن به دزدگیرهای الکتریکی اجتناب کند
  • توصیه می شود بین تلفن همراه و دستگاه ضربان ساز، حداقل 18 تا 20 سانتی متر فاصله حفظ شود.
  • انجام MRI مطلقاً ممنوع است.
  • بهتر است تا حد امکان تحت رادیوگرافی قرار نگیرد
  • انجام روشهای سنگ شکن در این افراد باید با احتیاط صورت گیرد.
  • در صورت نیاز به شوک قلبی، بهتر است از روش قدامی- خلفی استفاده شود.

منبع:

1- http://www.medicinenet.com/pacemaker/article.htm

2- شیری حسین، نیک روان مفرد ملاحت. اصول مراقبتهای ویژه در CCU، ICU، دیالیز. نور دانش. 1385