پرستاری

اقدامات اختصاصی در درمان مسمومیت ها

مسمومیت خوراکی

1-     القاء استفراغ (Emesis): القاء استفراغ با شربت ایپکا صورت می گیرد. دوزاژ این شربت عبارتست از:

•   بالغین و کودکان 12 ساله و بزرگتر : 5-30ml و سپس 200-300ml آب.

•   کودکان 1 تا 11 سال: 15ml  و سپس 200ml آب.

در صورت نیاز میتوان دوز دارو را بعد از 30 دقیقه تکرار کرد. اگر استفراغ طی یک ساعت بعد از خوردن سم ایجاد شود، 30 تا 60 درصد سم ممکن است خارج شود. چنانچه بعد از دو دوز شربت ایپکا جوابی حاصل نشد می توان 10 تا 15 دقیقه بعد، شستشوی معده را در صورت اندیکاسیون شروع کرد.

مهم: شارکول فعال، داروهای ضد استفراغ، شیر و فراورده های آن  تاثیر شربت ایپکا را می کاهند.

کنتراندیکاسیون های القاء استفراغ:

•   خواب آلودگی یا بیهوشی بیمار مسموم

•   مسمومیت با اسیدها و بازها

•   مسمومیت با سم یا داروی تشنج آور

2- شستشوی معده( Gastric Lavage): شستشوی معده هماننده القاء استفراغ، در صورتی حداکثر تاثیر خود را دارد که فوراً بعد از خوردن سم یا دارو انجام گیرد. اگر 60 دقیقه از زمان خوردن سم یا دارو گذشته باشد، شستشوی معده تقریباً بی تاثیر است.

روش شستشوی معده:

1-      اینتوباسیون بیمار مگر بیمار کاملاً بیدار است.

2-      خواباندن بیمار به پهلوی چپ

3-      انتخاب لوله معده( شماره 36 تا 40 جهت مسمومیت با قرص و شماره کوچکتر برای کودکان و سموم سوزاننده یا مایع)

4-      گذاشتن لوله در معده و اطمینان از ورود آن

5-      کشیدن مقدار محتویات معده جهت بررسی سم

6-      تجویز 1g/kg شارکول جهت جذب سم ورودی به روده

7-      ورود 300-200 میلی لیتر سالین و سپس خروج آن توسط ثقل زمین( لاواژ با آب لوله کشی با حجم زیاد موجب اختلال الکترولیتی می شود).

8-      تکرار مکرر مرحله قبل تا حجم به 2 لیتر برسد.

9-      بعد از اتمام شستشو شارکول فعال تجویز شود.

کنتراندیکاسیون های شستشوی معده:

•   خواب آلودگی، بیهوشی یا تشنج بیمار

•   خوردن هیدروکربن ها( بنزین، نفت و غیره)

•   خوردن قرص های با پو شش روده ای.

3- مسهل ها(Cathartice): مسهل ها مواد یا داروهایی هستند که باعث تخلیه روده می شوند.

مسهل های مورد استفاده در مسمومیت:

•   سیترات منیزیم10% به مقدار 3-4ml/kg

•   سوربیتول70% به مقدار 1-2ml/kg

کنتراندیکاسیون تجویز مسهل:

•   انسداد روده

•   ایلئوس

•   اختلال الکترولیتی

4- شارکول فعال( Activated Charcoal):زغال فعال موثرترین ماده جاذب می باشد به دو شکل ساده و سوسپانسیون در سوربیتول وجود دارد اگر به فرم خشک باشد 50گرم از آن را در یک با 400میلی لیتر آب مقطر به شکل خمیر درآورید. دوز اولیه 1g/kg و دوزاژهای بعدی ./25-.55g/kg هر 2 تا4 ساعت می باشد.بعد از 2 تا3 دوز شارکول میتوانید تجویز مسهل را مدنظر داشته باشید.

شروع اثر از طریق خوراکی فوری است و هیچگونه کنتراندیکاسیون ندارد. این دارو اثر داروهای خوراکی از جمله استیل سیستئین و شربت ایپکا را غیر فعال می سازد. عوارض آن مدفوع سیاه، یبوست و تهوع است که شایع نیز نمی باشند.

مسمومیت استنشاقی

1-خارج کردن بیمار از محیط تماس: در بیماری که دچار مسمومیت استنشاقی شده است اولین اقدام خارج کردن او از محیط سمی است.

2-برقراری راه هوایی: در صورت خواب آلودگی یا بیهوشی فردمسموم، سریعاً با دادن پوزیشن مناسب راه هوایی او را باز نمایید و در صورت نیاز تنفس مصنوعی بدهید.

3- تجویز اکسیژن: دادن اکسیژن در مسمومیت استنشاقی باعث برگشت سریعتر بیمار می شود.

4-برقراری درجه حرارت بدن

5- تجویز پادزهر اختصاصی

مسمومیت پوستی

1- شستشو با جریان زیاد آب: در صورت تماس پوست با سموم بلافاصله ناحیه را با جریان سریع و زیاد آب بشوئید.

2- بیرون آوردن لباس بیمار: در زمانی که جریان مداوم آب بر روی پوست گرفته می شود، لباس بیمار مسموم را از تن او خارج کنید و برای جاوگیری از آلودگی خود از پیشبند، دستکش و لباس محافظ استفاده کنید.

3- عدم استفاده از پادزهر شیمیایی: زیرا حرارت آزاد شده از واکنش شیمیایی میان سم و پادزهر ممکن است وسعت و شدت آسیب را بیشتر کند.

4- درمان سوختگی: اگر پوست در اثر تماس با سموم دچار سوختگی شده باشد، اصول درمان آن همانند درمان سوختگی است.

مسمومیت چشمی

1- شستشوی چشم با آب: بیمار باید فوراً به مدت 15 دقیقه چشم خود را زیر شلنگ یا شیر آب با فشار کم آب  شستشو دهد. تاخیر چند ثانیه ای شستشو می تواند وسعت و شدت آسیب چشمی را گسترش دهد.

2- عدم استفاده از پادزهر شیمیایی: زیرا حرارت آزاد شده از واکنش شیمیایی میان سم و پادزهر ممکن است وسعت و شدت آسیب را بیشتر کند.

3- انتقال بیمار به ایستگاه کمک های اولیه: مجدداً چشمان بیمار را به مدت 15 دقیقه با نرمال سالین یا آب استریل شستشو دهید سپس چند قطره محلول فلوئوروسین در چشم بچکانید اگر فلوئوروسین، رنگ زرد یا سبز ایجاد کند، چشم را برای 5 دقیق دیگر بشوئید.

4- ارجاع بیمار به چشم پزشک: پس از شستشو بیمار را برای معاینه بیشتر به چشم پزشک راهنمایی کند.

مارگزیدگی

1- عدم استفاده از تورنیکه و سرما: این مسئله ممکن است باعث ایسکمی و نکروز عضو مبتلاگردد.

2- بی حرکتی عضو: جلوگیری از انتشار سم در بدن می گردد.

3- انسزیون محل گزش و ساکشن: در 10 دقیقه اول بعد از گزش بعضی از مارهای سمی می توان تا 20% سم مار را تخلیه کرد

4- استفاده از اکستراتور: برای خروج سم از محل گزش از این وسیله استفاده کنید زیرا ساکشن دهانی مناسب نیست.

5- انتقال به اورژانس

6- تجویز پادزهر اختصاصی